بانکداران
خبر فوری :
منو اصلی

کد خبر: 61840

تاریخ انتشار: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۷ - ۰۸:۴۹

التهاب بازار ارز؛ سیاسی یا اقتصادی

*احسان حبیب‌پور/کارشناس ارشد اقتصاد دانشگاه شریف


«مشکل فقط چهارراه استانبول نیست؛ بخشی از مشکل چهارراهی است که به استانبول، اربیل، دوبی و… منتهی می‌شود. مردم و دولت نه تسلیم بحران‌سازی اجتماعی دی‌ماه شدند و نه تسلیم بحران‌سازی اقتصادی، ارتباطی و اطلاعاتی اردیبهشت می‌شوند. ساعت پایتخت ایران هرگز به وقت شام تنظیم نخواهد شد.»

این توییت جنجالی حسام‌الدین آشنا درباره‌ التهابات بازار ارز در ادامه‌‌ اظهارات پرابهامش در توییتر بحث‌های زیادی را برانگیخت. آشنا به عنوان یکی از مشاوران رییس‌جمهور افزایش قیمت ارز را صرفا ناشی از متغیرهای دنیای سیاست که توسط عوامل داخلی و خارجی و به جهت مقابله و تخریب دولت دستکاری شده‌اند، فرومی‌کاهد. اما این موضع‌گیری می‌توانست حتی واکنش خود دولتی‌ها را نیز برانگیزاند. چنانچه عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی در واکنش به توییت آشنا در یادداشتی عنوان کرد که چنین تحلیل‌هایی از سوی جامعه‌ کارشناسی مورد پذیرش قرار نمی‌گیرد. آخوندی در مورد این توییت آشنا سوالاتی را مطرح کرد: «با این موضع‌گیری این ابهام در محفل‌های کارشناسی و بازار پیش آمد که دولت ریشه این ناپایداری در قیمت را، سیاسی می‌داند؟! آن هم بیشتر رقابت‌های درونی؟! و برای عوامل ساختاری؛ اعم از اقتصادی و حکمروایی هیچ اثری قایل نیست؟! به‌عبارت دیگر، تمام داستانِ بحرانِ ارز به یک پروژه توطئه گروهی در داخل به‌همراهی ایادی‌ای در خارج که می‌خواهند دولت را به سقوط برسانند تقلیل می‌یابد! اگر چنین است آیا می‌توان به سازواری اقدام‌های بعدی دولت امید داشت؟» و خود نیز در ادامه پاسخ داد: «که اینگونه موضع‌گیری‌ها نتیجتاً سیاست‌ها را نیز به بیراهه می‌برد.»
اما واقعا چه عواملی و با چه سازوکاری می‌توانند چنین تاثیراتی را بر بازاری مثل ارز بگذارند؟ عوامل سیاسی، اقتصادی یا ترکیب و روابطی از هردوی آنها؟
در کلی‌ترین نگاه اقتصادی، قیمت هر کالا (ازجمله ارز) بر مبنای عرضه و تقاضای آن‌ در بازار تعیین می‌شود. در اقتصادی مثل ایران که متکی به نفت است، حساسیت طرف عرضه‌ برای قیمت ریالی ارز بسیار کم است. به این معنا که چون میزان عرضه‌ ارز وابسته به فروش نفت است و نیز به دلیل اینکه میزان فروش نفت کشور، توسط قیمت جهانی نفت و نیازهای بازارهای بین‌المللی به این منبع طبیعی تعیین می‌شود، میزان ارز وارد شده به کشور به نرخ ارز ملی در آن کشور وابستگی زیادی ندارد. اما اگر به طرف تقاضا برای ارز توجه کنیم می‌توانیم عوامل اقتصادی‌ و ساختاری‌ را شناسایی کنیم که در سال‌های اخیر به صورت بالقوه می‌توانند تاثیراتی را بر بازار ارز توضیح بدهند.
با روی کار آمدن دولت یازدهم سیاست کاهش تورم در دستور کار قرار گرفت. همزمان با کاهش چشمگیر تورم در فاصله سال‌های ۹۲ تا ۹۶ نرخ سود بانکی هم‌راستای تورم کاهش پیدا نکرد. عدم کاهش متناسب در نرخ سود سپرده‌ها می‌توانست دلایلی مانند عدم ایجاد التهاب و ثبات در سایر بازارها از جمله بازار ارز داشته باشد. این روند‌های دوگانه نرخ تورم و نرخ سود سپرده سبب شد که اختلاف بین آنها زیاد شده و با افزایش مراجعه سپرده‌گذاران برای سپرده‌گذاری دارایی خود در بانک‌ها، تعهد بانک‌ها برای بازپرداخت مطالبات سپرده‌گذاران‌شان بسیار زیاد و فراتر از حد توان و ظرفیت آنها بشود. این باعث شد که یک شکاف بین طرف بدهی و طرف دارایی ترازنامه بانک‌ها به وجود بیاید و در نتیجه به صورت بی‌رویه‌ای بر حجم پول و نقدینگی در اقتصاد افزوده شود. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که حجم پول ملی در داخل به نسبت عرضه‌ دلاری که عمدتا ناشی از درآمدهای نفتی است، بسیار افزایش یافت و این خود می‌تواند از نظر منطق اقتصادی افزایش تقاضا و به تبع افزایش قیمت ارز را توضیح بدهد. بنابراین می‌توان گفت سیاستگذاری که هدف خود را تثبیت نرخ ارز قرار می‌دهد، نباید از کنترل خارج شدن این نرخ بعد از افزایش قابل ملاحظه‌ای در نسبت حجم پول که خود پیروی وجود مشکلات ساختاری در داخل نظام بانکی شکل‌ گرفته‌اند، متعجب شود.
نکته‌ دیگری که در همین رابطه می‌تواند از نظر سیاسی نیز دارای اهمیت تلقی شود آن است که سهامداران این موسسات بانکی که لزوما به لحاظ سیاسی با دولت هم‌راستا نبودند در بازه سال‌های اشاره‌شده با استفاده از همان حاشیه تفاوت بین نرخ سود سپرده و نرخ تورم منابع زیادی را جذب می‌کردند و این منابع را برای خود در بخش‌هایی سرمایه‌گذاری می‌کردند یا با نرخ بالاتری به اعطای وام از طریق آنها می‌پرداختند و نهایتا سود عایدی از این سرمایه یا وام‌های اعطایی را که در واقع نه سودهای واقعی که سودهای موهوم بودند، بین خود توزیع می‌‌کردند. حال بعد از اتخاذ سیاست بانک مرکزی برای جلوگیری از ادامه فعالیت‌های این موسسات و نیز دستور به کاهش دادن نرخ سود بانکی، این صاحبان سهام باید دارایی‌های به‌دست‌آمده از فعالیت خود در موسسات را در بازار دیگری «تبدیل» می‌کردند و طبق نشانه‌هایی که وجود داشت آنها برای حفظ قدرت خرید پول احصا شده خود، بازار ارز را انتخاب ‌کردند. بنابراین باز هم از نظر منطقی هجوم این دسته در نقش سفته‌بازان به بازار ارز نیز می‌تواند توضیح‌دهنده از دست رفتن توان سیاستگذار برای حمایت از نرخ ارز مدنظرش و التهاب و جهش نرخ در این بازار باشد.
بنابراین به عنوان نتیجه‌ می‌توان گفت که در یک سطح از تحلیل جهش نرخ ارز ریشه‌ در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی سیاستگذاران داشته است و چنانچه تصمیمات درست و همه‌جانبه‌ای در این بخش گرفته می‌شد لزوما این بازار چنین در معرض تحریک و التهاب قرار نمی‌گرفت. اما نمی‌توان فراموش کرد که علاوه بر ریشه‌های اقتصادی این پدیده، محرک‌های سیاسی نیز چه از طریق رقابت‌های گروهی و جناحی و نیز چه از طریق دستخوش تغییر کردن انتظارات قیمتی و نیز ایجاد نااطمینانی‌ها و شوک‌های تقاضا می‌توانند عاملی باشند که مشکلات اقتصادی توسط آن سرباز کرده و از کنترل خارج شوند. چه اینکه در این مورد حتی نباید نقش متغیرهای خارجی و فضای سیاسی حال حاضر در روابط بین‌المللی را نادیده گرفت. اما باید توجه کرد که اشارات به این‌گونه عوامل تاثیرگذار سیاسی از طریق مبهم‌گویی‌ها بیشتر نوعی فرافکنی برای فرار از مسوولیت‌ها به نظر می‌رسند و نه تلاشی برای اصلاح مشکلات.

کد کوتاه شده لینک :

http://bankdaran.com/?p=61840
دیدگاه کاربران
*

ایمیل شما برای همه نمایش داده نخواهد شد.

*

از نوشتن نظرات با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید.

*

از ارسال نظرات غیر مرتبط با متن خبر , تکرار نظرات دیگران , توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمائید.

*

نظراتی که حاوی تهمت و بی احترامی به مقدسات مذهبی , ادیان الهی , مسئولان کشوری , اقلیت های قومی و مذهبی و مغایر با عرف و قوانین جاری کشوری باشد منتشر نخواهد شد.


ارسال دیدگاه

*

*

*

پربازدیدترین ها
  • روز
  • هفته
  • ماه
  • سال
  • آخرین اخبار بانکداری

    چالش ارزی بانک مرکزی برای صادرکنندگان به عراق و افغانستان

    تسهیلات ۲۰ میلیونی با کارمزد ۳ درصد به دانشجویان اعطا می‌شود

    تلاش شورای عالی فضای مجازی برای ارائه متمرکز خدمات بانکی بر روی پیام رسان «بله»

    تسهیلات جدید مسکن، ازدواج و خرید جهیزیه ویژه کارکنان ارتش

    پیام تسلیت مدیرعامل بانک رفاه به مناسبت ایام سوگواری ماه محرم

    راه اندازی یک پروژه ملّی با تسهیلات بانک ملی ایران

    تغییر ساعت کار شعبه‌ قشم بانک پاسارگاد

    بانک مرکزی برزیل نرخ بهره را ۶.۵ درصد تعیین کرد

    ایرانی ها چقدر اسکناس و سکه دارند؟

    حجم سه رانت‌پاشی در نیمه اول

    سومین زن تاریخ وارد فدرال رزرو شد

    محصول بیمه‌‎ای جدید، با پردازش داده‌ها

    افتتاح خط تولید لوله های فولادی اسپیرال با حضور مدیران بانک ملی ایران

    مشخصات تمبرها و سکه های یادبود ۹۰ سالگی بانک

    پذیرندگان دستگاه های پوز جزو خانواده بانک مسکن هستند

    طرح همیاران مهر، تبلور عینی گذر از تجمل گرایی به خیر اندیشی

    افتتاح هشتاد و هشتمین شعبه مدیریت استان فارس

    ثبات در بازار ارز

    اطلاعیه در خصوص پایان ساعت کاری شعبه زنجان بانک سرمایه در روز جاری مورخ ۲۷ شهریور ماه

    در ایام تاسوعا و عاشورای خدمات تأمین اجتماعی به صورت اینترنتی در دسترس است

    معارفه مدیر جدید امور شعب بانک کارآفرین

    حفظ اعتبار شرکت‌های بیمه با افزایش سطح توانگری

    بازدید مدیران بانک صنعت و معدن از شرکت زمزم

    آغاز عملیات اجرایی طرح توسعه سیمان سفید زاگرس با حمایت بانک صنعت و معدن

    دیجی کالا آماده ورود به بورس/ اعلام ارزش با سرمایه‌گذاری جدید

    با اسکناس‌های جدید یورو آشنا شوید

    بازدید عضو هیأت مدیره از طرح‌های اشتغال‌ زائی

    ثبت بیش از ۶۰۰ هزار حمله بدافزاری در سطح شبکه کشور

    بیمه آسیا شفاف سازی کرد

    بانک مرکزی آرژانتین برای نجات پزو ۱۵.۶ میلیارد دلار هزینه کرد

    باید به سمتی برویم که هر بیمه شده یک حساب کاربری خاص داشته باشد

    سیر تا پیاز عرضه ارز پتروشیمی‌ها در "نیما"

    بانک ملی ایران به بیش از ۱۲۳ هزار نفر تسهیلات ازدواج پرداخت کرد

    حضور مدیرعامل بیمه ایران در شرکت ملی نفتکش

    رتبه اول بانک تجارت زنجان در صدور حواله های ارزی

    افتتاح فضای کار اشتراکی مرکز توسعه فن‌آوری‌های نوین مالی بانک‌انصار

    اعطای تسهیلات اشتغالی به مددجویان کمیته امداد امام‌خمینی(ره) توسط پست‌بانک‌ایران

    حمایت مالی ویژه بانک مسکن از طرح مسکن مهر

    بانک ملی به حدود ۱۰۰ هزار نفر وام ازدواج پرداخت کرد

    انتقال وجه کارت به کارت از طریق اپلیکیشن تاپ

    حضور مدیرعامل بیمه ایران و هیات همراه در شرکت ملی نفتکش جمهوری اسلامی

    ​بهره‌برداری از سد تنگ ارم دشتستان بوشهر با حمایت بانک صادرات

    برپایی مراسم زیارت عاشورا در بانک کشاورزی

    دندان تیز مجرمان مجازی بر گلوی شهروندان / جرایم مجازی جدی است

    تقویت بخش خصوصی از برنامه های جدی بیمه مرکزی است

    انتقال وجه کارت به کارت با تاپ در بانک رفاه راه اندازی شد

    تصویب صورت های مالی سال ۹۶ بانک صنعت و معدن

    بانک‌های بزرگ در حال فرار از ایران هستند

    کاهش نرخ ارز با حل مشکلات بانکی

    آغاز پرداخت حق تقدم سهام بیمه سرمد در بانک صادرات

    ملاحظات افزایش سقف وام مسکن

    جلسه فراکسیون مستقلان مجلس با رئیس کل بانک مرکزی

    مرکز نوآوری بانک رفاه در دانشگاه شریف مستقر شد

    بخش اعظمی از ظرفیت های صنعت بیمه باید فعال شود

    تودیع و معارفه در بانک ایران زمین

    قیمت سهام بیمه سامان از ۴۰۰ تومان گذشت

    پشت پرده انتصاب «سیف»

    پیام تسلیت مدیرعامل بانک رفاه برای محرم

    قطعی موقت سامانه های بانک ملت

    آموزش خدمات بانکداری‌الکترونیک در شبکه سیمای بانک‌پاسارگاد

    آگهی دعوت به شرکت در مناقصه بانک کارآفرین

    شهریه دانشجویان دانشگاه آزاد با وام بانک قرض الحسنه رسالت

    ارائه متمرکز خدمات بانکی بر روی پیام رسان «بله»

    تاسیس بانک مشترک میان ایران و ترکیه

    هشدار به بانک مرکزی

    پرداخت ۷۱میلیارد ریال از سوی بیمه‌‌کوثر به خسارت‌‌دیدگان

    راه اندازی یک پروژه ملّی با تسهیلات بانک ملی

    بانک ایران زمین به مجمع می رود

    عملکرد بانک پارسیان در حوزه قرض الحسنه

    تامین اجتماعی در تنگناهای اقتصادی همسو با دولت پشتیبان نیروهای مولد کشور است

    سککوک؛ ابزار افزایش حضور کسب و کارهای ایرانی در عرصه بین‌المللی

    سیاست تشویقی بانک مرکزی برای بازپرداخت مطالبات معوق

    مسابقه عکاسی «محرمِ ایران زمین»

    گرانی با رکود در انتظار بازار مسکن

    تبلیغات
    تبلیغات
    طراحی سایت سئو